IRPH: kaltetuak kostuak ordaintzera kondenatzen hasi da Auzitegi Gorena
Gorenak milaka kaltetu mehatxatu zituen helegitea bertan behera utz zezaten, eta badirudi mehatxua betetzeko prest dagoela
Raquel Blázquez Martín magistratuak bere adierazpenekin kontraesanean dagoen epaia ebatzi du, eta IRPH Stop Gipuzkoatik erruki dugu
Donostia, 2026-6-16
Ekainaren 3ko data daraman 851/2026 epaian, nahiz eta joan den astean argitaratu, Auzitegi Gorenak bere mehatxua betetzen du, hau da, IRPHaren eraginpean dauden eta errekurtsoa kentzen ez duten guztiak kostuak ordaintzera kondenatzea.
2025eko azaroaren 11n, Gorenak 1590/2025 eta 1591/2025 epaiak eman zituen, eta horien bidez, IRPHaren arloan bere irizpidea finkatu nahi izan zuen. Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak behartuta iritsi ziren epai horiek, zienak bosgarren aldiz zuzendu zituen Gorenaren aurreko erabakiak, betiere bankuen aldekoak. Hala ere, aipatutako epaiek bankuen aldeko jarrerari eusten diote, eta, horregatik, gaia Luxenburgora bidean da seigarrenez.
Bien bitartean, 2025eko abendutik, Gorena ehunka auto argitaratzen ari da, esanez alderdiek «aldez aurretik badakitela zein izango litzatekeen salaren ebazpenaren zentzua», bankuaren aldeko 1590/2025 eta 1591/2025 epaiak aipatuz. Autoek «IRPH klausularen baliozkotasunari buruz sala honetan jarritako milaka errekurtsoak» aipatzen dituzte, eta argi uzten dute klausula ontzat emateko asmoa dutela kasu guztietan, hitzez hitz esaten dutenean «ez lukeela zentzurik izango ebazteke dauden errekurtso guztietan jurisprudentzia-doktrina hori errepikatzea».
Hori guztiz kontrakoa da Europako Auzitegiak ezarritako irizpidearekin, hau da, kasu bakoitza xehetasunez aztertu behar dela, eta Gorenak banka bultzatzeko eta IRPH aplikatuz bidegabe kobratutako zenbatekoak itzultzetik salbuesteko duen interes nabarmenari erantzuten dio.
Nolanahi ere, orain ezagutu den epaiak oraindik eskandalagarriagoak diren alderdiak biltzen ditu.
Epaiaren arabera, IRPH klausulak gardentasun-kontrola gainditzen du, kontsumitzaileari Espainiako Bankuaren 5/1994 zirkularra aipatu zitzaiolako. 1590/2025 epaian ezarritako irizpide hori oso kritikatua izan da zirkular hori profesionalentzat idatzita dagoelako, eta ez kontsumitzaileentzat, eta IRPHari lotutako mailegu gehien-gehienak kontratatu ziren egunetan zirkular hori ez zegoelako eskuragarri interneten.
Baina larriena da epaiak inolako zalantzarik gabe baieztatzen duela nahikoa zela kontsumitzaileari 5/1994 zirkularra notarioaren bulegoan sinatu behar zen egunean bertan aipatzea. Aipamenik ez behar besteko aurrerapenaz, kontsumitzaileak interneten eskuragarri ez zegoen dokumentu hori auskalo non bilatzeko denbora izan zezan. Horrek guztiz kontraesanean jartzen du Raquel Blázquez Martín magistratuak, orain ezagutzen den epaiaren eta 1590/2025 epaiaren txostengileak, 2025eko azaroaren 24an Bartzelonako Abokatuen Elkargoan (ICAB) emandako hitzaldian adierazitakoa.
Blázquez magistratuak bertaratutako abokatuen aurrean bi epaiak azaldu ondoren, Silvia Pardo Prado ICABeko kontsumo ataleko presidenteak berariaz zalantzan jarri zuen zirkularraren erreferentzia eskrituran soilik sartzearen baliozkotasuna: «Banketxeak aipatzea bakarrik balio al du? Zein unetan? Sinatzeko unean, notarioaren aurrean, ez dio denborarik ematen ikertzen hasteko». Raquel Blázquez magistratuak adierazi zuenez, «epaiak oso trinkoak dira, eta ziurtzat jo ditugu eragiten ez zizkiguten gai batzuk», «ez dugu espreski esan, behin eta berriz esana baitugu kontsumitzaileak gardentasun-kontrol oro salbatzeko behar duen informazioa kontratuaren aurreko informazioa dela, eta hori horrela da IRPH klausuletan», «kontsumitzailea notariotzan irakurtzen ari denean jakiten badu hori ez da kontratuaren aurreko informazioa», «epaiak eta epaiak daude, kontratuaren aurreko informazioa beste gauza bat da, eta jurisprudentzia horrek, noski, indarrean jarraitzen du, eta bereziki aplikatzekoa da edozein kontratu-klausula jokoan duten gai guztietan».
Argi zirudien, beraz, sinatu aurretik entregatu behar dela zirkularrari buruzko erreferentzia, eta hori epaileak egiaztatu behar duela. Baina konferentziara joandako abokatuetako batek gai horri buruz galdetu zuen berriz ere, esanez «notariotzan ezinezkoa dela BOEak irakurtzea», eta magistratuak berriro esan zuen «kontsumitzaileak kontratuaren aurretik behar duen informazioa behar besteko aurrerapenarekin eman behar dela».
Hala ere, zazpi hilabete geroago, magistratu berak kostuak ordaintzera kondenatzen du familia bat, bere eskriturak 5/1994 zirkularra aipatzen duelako, eta berariaz adierazten du «nahikoa dela Espainiako Bankuaren 5/1994 zirkularrera erreferentzia eskrituran jasotzea». Eskrituran. Ez informazio-liburuxkan, ez aurretiazko dokumentuetan. Behar besteko aurrerapenik eskatu gabe.
Deigarria da, halaber, kostuak ordaintzeko kondena ezartzerakoan magistratuak adieraztea «arrazoizko denbora bat igaro dela 1590/2025 eta 1591/2025 epaiak eman zirenetik», eta «errekurtsogileak aukera izan du kasuaren inguruabarrak epai horietan ezarritako jarraibideekin bat zetozen baloratzeko eta errekurtso horretan atzera egiteko». Deigarria da, ICABen konferentzia egin zenetik ere arrazoizko denbora bat igaro delako, eta, bertan, Raquel Blázquez magistratuak onartu zuelako «bi epai horiek osatu beharreko jurisprudentzia-kidego baten zati direla», «kasuz kasu joan» behar dela defendatu zuen, «noizbait, proportziorik ezaren irizpideak ezarri beharko ditugula, eta proportziorik ezaren irizpide horiek kasuistikoki finkatu beharko ditugula», eta segurtasun juridikorik eza aitortu zuen «segurtasun juridikoa emango duen doktrinaren gorputz bat eratzea espero dugula» hitzez hitz baieztatzean. Baieztapen horiek konferentziara bertaratutako abokatuen ageriko ezinegonari erantzuten zioten; izan ere, egiaztatu zuten 1591/2025 epaiak uste zuela aztertutako kasuaren desoreka ez zela nahikoa klausularen abusutasuna deklaratzeko, baina ez zuela gutxieneko desoreka irizpiderik finkatzen IRPH klausula abusuzkotzat jotzeko. Bada, zazpi hilabete geroago, ez dago horri buruzko berritasunik, ez dago gehiegikeriaren gutxieneko zenbatekoa ezartzen duen epairik, eta Gorena, magistratuak onartutako segurtasun juridikorik eza horretan, demandatzaileak kostuak ordaintzera kondenatzen hasi da.
IRPH Stop Gipuzkoak uste du eskandalu berri baten aurrean gaudela, eta pena sentitzen du Raquel Blázquez magistratuagatik. Izan ere, penagarria da ikustea buru distiratsu bat horrelako epai baldarra ematera jaitsia, bere bulegoaren iluntasunetik idatzita, jendaurrean defendatzeaz lotsatzen den argudioekin, eta Europatik berriro zuzenduko dela jakitun. Izan ere, Bartzelonako konferentzian aitortu zuen litekeena dela gaia Europar Batasuneko Justizia Auzitegira itzultzea. Hala espero dugu kaltetutako familiok, aspaldi galdu baikenuen Espainiako sistema judizialean konfiantza.
Era berean, ICABen erreakzio baten falta sumatzen da, haren egoitzan baieztapen faltsuak egin baitziren.
